الشيخ الصدوق ( مترجم : گيلاني )
تعريف الكتاب 3
الخصال ( فارسي )
كتاب خصال كتاب خصال صدوق كه شامل : موضوعات اجتماعى واخلاقى ودينى ست ، يكى از آثار مهم شيخ صدوق قمى ست كه از پيشروان مذهب جعفريست ، وى در آن ملتزم شده منشهايى را كه باعدد وشمارهء مخصوصى در اخبار وآثار آمده است نقل كند . مثلا در خبر گفته است كه دو خصلت است كه دارندهء آن چنين است ياسه منش است كه صاحب آن چنان است . خواننده دربادى امر مىپندارد كه اين نوع تأليف شايد از ابتكارات صدوق است ، ليك چننين نيست ، بلكه اين التزام به شمار خصلتى يا منشى دردانايان اسلام سابقه دارد ، براى مثال يكى از لغويين بنام محمد بن مستيز معروف به قطرب كه به سال 206 هجرى در گذشته وى را كتابى ست بنام كتاب مثلث كه در آن چيزهايى را مىآورد كه به سه وجه خوانده مىشود . ونيز ابن فارسى متوفى به سال 372 هجرى كه از لغويين بزرگ است وى را كتابى ست بنام كتاب الثلاثة در لغت ، در آن ياد آور شده كلماتى را كه تعريف آن بر سه وجه آمده است . ونيز از نحات ولغويين ابو عبدالله حسين بن احمد بن خالويه نحوى كه به سال 372 هجرى در گذشته ، وى را كتابى ست در اعراب سى سوره از سورههاى قرآن كريم و كتاب عشرات كه در آن ذكر كرده كلماتى را كه هر يكى را ده معنى در لغت عرب است . و از پيشوايان فن حديث : عبد بن حميد محدث متوفى به سال 249 هجرى وى را كتابى ست كه استاد آن به سه واسطه مىرسد ونيز امام أحمد بن حنبل مؤلف مستند در اخبار صحاح كه ثلاثياتى دارد ونيز امام اسماعيل بخارى مؤلف كتاب صحيح بخارى كه رباعياتى دارد يعنى اخبارى كه به چهار واسطه مىرسد ونيز مسلم از پيشوايان حديث و ترمذى كه چنين كتابهايى نوشتهاند .